podłogi drewniane
Patrząc na gotową deskę podłogową, łatwo sprowadzić jej cenę do kosztu kawałka drewna i jego obróbki. W przypadku dębu proces jest jednak znacznie bardziej złożony. Cena gotowej podłogi zaczyna się już na etapie pozyskania surowca, a później rośnie wraz z transportem, sezonowaniem, suszeniem, sortowaniem, obróbką mechaniczną i wykończeniem powierzchni.
Dąb jest materiałem wartościowym między innymi dlatego, że nie pozyskuje się go tak łatwo jak wielu gatunków iglastych. Różnica pomiędzy produkcją drewna sosnowego czy świerkowego a pozyskaniem dobrej jakości dębiny jest widoczna już w samym lesie.
W przypadku gatunków iglastych bardzo często mamy do czynienia z drzewostanami gospodarczymi, w których duża liczba drzew jednego gatunku rośnie na stosunkowo niewielkiej powierzchni. Pozyskanie surowca jest dzięki temu łatwiejsze do zorganizowania. W jednym miejscu można ściąć, zerwać i wywieźć znaczną ilość podobnego materiału.
Z dębem sytuacja wygląda inaczej. W wielu drzewostanach wartościowe egzemplarze są rozproszone. Zamiast dużej powierzchni wypełnionej niemal jednakowym surowcem mamy pojedyncze drzewa lub ich niewielkie grupy znajdujące się w różnych częściach kompleksu leśnego. Samo dotarcie do odpowiednich egzemplarzy, ich ścinka, zrywka i zgromadzenie drewna w miejscu umożliwiającym dalszy transport generują więc większe koszty.
Znaczenie ma również wiek drzewa. Na dobrej jakości kłodę dębową trzeba czekać dziesięciolecia. Drzewa przeznaczane na wartościowy surowiec tartaczny nie powstają w krótkim cyklu produkcyjnym. W przypadku materiału, z którego mają zostać wykonane szerokie i długie deski, potrzebna jest odpowiednia średnica pnia, a tej nie da się przyspieszyć technologią produkcji.
Nie każde duże drzewo daje równie wartościowy materiał podłogowy. Ogromne znaczenie mają warunki, w których dąb wzrastał przez kilkadziesiąt lub ponad sto lat.
Dąb rosnący w zwartym drzewostanie konkuruje z innymi drzewami o dostęp do światła. W odpowiednich warunkach sprzyja to wykształcaniu długiego, stosunkowo prostego pnia. Z punktu widzenia produkcji tarcicy taki pokrój jest bardzo pożądany – z prostego odcinka pnia można uzyskać większą ilość materiału nadającego się na deski.
Zupełnie inaczej może wyglądać samotny dąb rosnący na otwartej przestrzeni, przy polu, miedzy czy dawnej drodze. Bez silnej konkurencji bocznej rozwija rozłożystą koronę, wcześnie się rozgałęzia, a pień może być krótszy, bardziej nieregularny i skręcony. W drewnie pojawia się więcej sęków oraz zmian przebiegu włókien.
Taki materiał może być niezwykle efektowny, szczególnie w podłogach rustykalnych i charakterystycznych, ale jego wydajność produkcyjna jest niższa. Duża kłoda nie oznacza automatycznie dużej ilości pełnowartościowych desek. Część materiału odpada podczas rozkroju albo może zostać wykorzystana wyłącznie do produkcji krótszych lub bardziej rustykalnych elementów.
Kolejnym elementem ceny jest wydajność materiałowa. Po przetarciu kłody okazuje się, jaka część drewna rzeczywiście nadaje się do określonego zastosowania.
Drewno naturalnie zawiera sęki, zmiany przebiegu włókien, pęknięcia, różnice kolorystyczne i inne cechy wynikające z budowy drzewa. Z jednej kłody otrzymujemy więc materiał należący do różnych selekcji. Część może nadawać się do spokojnej klasy Classic lub Select, część do Natural, a kolejne elementy do selekcji Rustic czy Character.
Im bardziej jednolitego materiału oczekujemy, tym mniejsza część kłody spełnia wymagania. Dlatego bardzo spokojna deska praktycznie pozbawiona sęków jest droższa. Płacimy nie tylko za samą deskę, ale pośrednio również za ograniczoną dostępność takiego surowca.
Drewno po przetarciu nie może od razu zostać zamienione w podłogę. Zawiera zbyt dużo wilgoci i musi zostać odpowiednio przygotowane. W przypadku dębu jest to proces wymagający czasu oraz kontroli.
Dąb jest drewnem gęstym. Oddawanie wilgoci przebiega wolniej niż w przypadku wielu lekkich gatunków iglastych, a próba nadmiernego przyspieszenia procesu może skończyć się pogorszeniem jakości materiału. Mogą powstawać pęknięcia, naprężenia wewnętrzne, deformacje i inne wady suszarnicze.
Dlatego tarcica jest odpowiednio sezonowana, a następnie suszona według określonych programów. W trakcie przygotowania materiału wilgotność może być sprowadzana między innymi w okolice 11%, a następnie dostosowywana do technologii produkcji konkretnej podłogi.
Suszenie oznacza koszt jeszcze z innego powodu: materiał przez długi czas pozostaje w procesie produkcyjnym. Zajmuje miejsce, wymaga infrastruktury, energii oraz kontroli, a zainwestowane w surowiec pieniądze są zamrożone do momentu zakończenia procesu.
naturalne drewno
Cena dobrej podłogi dębowej jest sumą całego procesu. Zaczyna się od drzewa, które musiało rosnąć przez wiele dziesięcioleci. Następnie dochodzi trudniejsze pozyskanie rozproszonego surowca, zrywka, transport, przetarcie oraz straty materiałowe podczas rozkroju i selekcji.
Kolejnym kosztem jest czas potrzebny na sezonowanie i ostrożne suszenie gęstego drewna. Później dąb trzeba precyzyjnie obrobić przy użyciu narzędzi przystosowanych do pracy z twardym materiałem. Na końcu pozostają procesy nadające podłodze ostateczny wygląd – szlifowanie, szczotkowanie, fazowanie, barwienie, olejowanie lub lakierowanie.
Dlatego porównując ceny podłóg dębowych, warto patrzeć dalej niż na cenę metra kwadratowego. Znaczenie mają pochodzenie i jakość surowca, selekcja, konstrukcja deski, sposób suszenia, dokładność obróbki oraz rodzaj wykończenia. Dwie pozornie podobne podłogi dębowe mogą przejść zupełnie inną drogę od stojącego drzewa do gotowej deski – i właśnie ta droga w dużej mierze tłumaczy różnicę w ich cenie.
